Open login
Уссул шәйдаси
15.01.2019 17:14   

«Уйғур авази» гезити,  9 январь 2019 ж.

Һәрқандақ сәнъәткар үчүн Уйғур театри қутлуқ җай, һә, униң сәһниси болса, әң муқәддәс орундур. Мениң театрда ишләп келиватқинимға 40 жилға йеқин вақит бопту. Мошу жиллар мабайнида хәлқимизгә кәң тонулған көплигән мәшһур сәнъәткарлар билән биллә ишләш бәхтигә ериштим. Улардин көплигән илғар тәҗрибә, маһарәтләрни үгәндим һәм, өз новитидә, ахирқи жилларда топлиған иш-тәҗрибәмни яш уссулчиларни тәрбийиләшкә, үгитишкә сәрип қилип, сәнъәт саһасиға биркишилик һәссә қошуп келиватимән.

Мән бу мақаләмдә театримиздики «Рухсарә» уссул ансамблиниң йетәкчиси, балетмейстер, талантлиқ уссулчи Илмира Сәйдуллаева http://parvaz.kz/index.php/elmira-saidullaeva һәққидә тохтилип өтүшни мәхсәт қилдим.

Ахирқи 7-8 жил мабайнида мән шу “Рухсарә” уссул ансамблида бәдиий рәһбәр һәм репетитор болуп ишләш җәриянида, Илмираниң өз кәспигә болған садақитини, һәвәс-иштияқини, қизиқиш-қизғинлиғини йеқиндин күзитип, байқидим. Униң өз ишиға нәқәдәр жуқури җавапкәрлик билән қарайдиғанлиғи мени қайил қилди. Илмира билән биллә ишләш шунчилик қизиқарлиқки, бәзидә бир күнлүк репетиция, тәйярлиқ ишлиримизниң қандақ өтүп кәткинини сәзмәй қалимиз. У яқ адәмләр билән ишләшни, тил тепишишни билидиған маһир тәшкилатчи һәм талантлиқ балетмейстер. Муамилидә силиқ-сипайә, кәмтар, өзигә бәк тәләпчан.

 

Бүгүнки күндә Уйғур театрида сәһниләштүрүлидиған барлиқ уссул репертуарлириға И.Сәйдуллаева мәсъул. Алмута эстрада колледжини тамамлап, Уйғур театриға ишқа кәлгән И.Сәйдуллаева өзиниң яшлиғиға қаримастин, даңлиқ уссулчи Һавахан Әзизованиң «Һәйранә», Қазақстанға хизмәт көрсәткән артист, профессор Гүлнарә Сайитованиң «Әвришим», Реһангул Худайбәрдиеваниң «Терәк Бостан», «Чәпбаят» муқам мәшриви, Зоһра Каримованиң «Сүрнәй садаси», Тайирҗан Баратов охшаш уссул маһирлири сәһниләштүргән уссулларни маһиранә иҗра қилип, көпчилик тамашибинларниң алқишиға сазавәр болди.

 

И.Сәйдуллаева Үрүмчи сәнъәт ансамблиниң маһарәт ашуруш мәктивигә берип, бир жил давамида даңлиқ уссул маһирлири Амангүл Сидиқ, Турсунай Иврайим, Күрәш Рәҗәптин миллий уссулларниң сехиргәр сирлирини үгинип қайтти. Жуқурида исми аталған даңлиқ уссулчилардин ташқири, әл сөйгән уссул маһирлири Турсунгүл Мәмәт, Мәмәтҗан Мәмәт, Гүлмира Рози, Диләрәм Сидиқ, Тельман Абдуқадир, Әкрәм Өмәр охшаш көплигән уссул шәйдалиридин уссул техникиси, һәрикәт қаидилири, уларни қоллиниш җәриянлири, уссулларниң саз-музыкиға уйғунлуғи охшаш көплигән қир-сирларни үгәнди. Үрүмчи уссул сәнъәт дәргаһида болған бир жил давамида «Долан», «Бүркүт», «Қрурән гөзили», «Сәһәр пәриси», «Лимпәдә» охшаш уссулларни қетиқинип үгәнди.

Көплигән кәспий режиссерлардин һәрқандақ уссулни сәһниләштүрүшниң қир-сирлирини мукәммәл өзләштүрди. Или, Турпан, Хотән, Қумул, Куча, Лобнор, Ақсу, Қәшқәр уссуллиридики бай миллий колоритларниң мәзмун-маһийитигә чөкүп, уларниң тарихий вә пластикилиқ тәрәплириниң тарихини иҗра қилиш техникисини һармай-талмай үгәнди.

– Үрүмчи сәнъәт юртидики билим вә маһарәт ашуруш вақти мениң үчүн әң киммәтлик вә муһим дәвир болди, – дәйду Илмира Сәйдуллаева сөһбәтара. – Устазлиримдин бәк миннәтдармән. Мәхситим – билидиғинимни яшлиримизға толуқ үгитиш.

Өз кәспигә чәксиз иштияқ бағлиған уссул шәйдаси, талантлиқ иҗрачиниң қизиқиш-қизғинлиғи билән изгү интилишлирини театр рәһбәрлири һәртәрәплимә қоллап, қолайлиқ шараитларни яритип бәрмәктә. Нәтиҗидә Илмира Сәйдуллаева «Рухсарә» уссул ансамбли билән бирликтә «Ана юрт» йәккә концерт программисини тамашибинлар диққитигә һавалә қилип, уларниң көңлидин чиқип, иззәт- еһтирамиға бөләнди. Бу концерттин кейин көпчилик тамашибин миллий театримиз сәһнисидә йәнә бир талантлиқ уссул юлтузиниң парлиғанлиғини толуқ һис қилип, мәмнун болди. Концертта иҗра қилинған уссуллардики әвришимлик вә нәпислик, җошқунлуқ вә җасарәт көпчиликниң миллий роһ һәм ғурурини йәнә бир мәртә ойғитип, қедимий бай миллий сәнъитимизгә дегән сөйгүсини ашурди. Һазир И.Сәйдуллаева театримизда мәйли драма әсәрләрдики, мәйли «Нава», «Рухсарә», «Яшлиқ» топлириниң концертлирида уссул номерлирини сәһниләштүргүчи балетмейстер. Илмира яш уссулчиларниң тәләпчан устази һәм ғәмхорчиси.

У 2010-жили Селезнев намидики хореография училищесиниң оқуғучиси Аида Гайитованиң «Юрмала» фестивалиға «Чинә-тәхсә» уссулини тәйярлайду. Нәтиҗидә шагирти 1-орунға егә болуп, өзи «Лучший балетмейстер года» атилип, диплом билән мукапатлиниду. 2011-жили «Сада» ансамблиниң чоң концерт программисиниң уссуллирини тәйярлайду. Шундақла «Дәрвишләр», «Нур» топлириниң концерт вә клиплардики уссулларни сәһниләштүрүшкә қатнишиду. Һазир И.Сәйдуллаева «Яш мәрвайитлар» уссул студиясидә ғунчиларни сәһнигә тәйярлаш ишлири билән бәнт.

И.Сәйдуллаева елимиз даирисидә турақлиқ өткүзүлүватқан «Биле жұлдыз!» җумһурийәтлик көрүгигә паал қатнишип, мукапатлиқ орунлардин көрүнмәктә. Анисиниң изини бесип келиватқан оғли Эмир Нурмәһәмәтовму балилар көрүгидә 1-орунни егилиди. Әлвәттә, мукапатқа еришиш асасий мәхсәт әмәс. Бирақ қол йәткүзгән шу утуқ, мукапатларниң қанчилик әҗир, тәр төкүш бәдилигә келидиғанлиғини иҗат адәмлири яхши билиду. Шундақ екән, уссул шәйдаси, тәҗрибилик балетмейстер И.Сәйдуллаеваниң өз мухлислирини йәниму көп вақит сөйүндүрүп, өзиниң шагиртлириниң нәпис вә дилраба уссуллири арқилиқ хошаллиққа бөләп, бәһирләндүридиғанлиғиға ишәнчимиз камил.

Реһангүл ХУДАЙБӘРДИЕВА,

Қазақстан Җумһурийити Мәдәнийәт вә әхбарат министрлиги “Мәдениет қайраткері” бәлгүсиниң саһиби.

http://uyguravazi.kazgazeta.kz/?p=37555

 
Интересный материал? Поделись с другими:

Добавить комментарий


Защитный код
Обновить